انعام بچه ها فراموش نشه !
کتايون مصري
شما جزو كدام گروه هستيد؟ آنهايي كه مشتري يا اربابرجوع بخت برگشته را گوشه رينگ گير مياندازند و او را چنان در معذوريت قرار ميدهند كه در برابر چندين جفت چشم منتظر، مجبور است دست در جيب ببرد و چند اسكناس انعام بدهد؟ شايد هم جزو گروهي هستيد كه هميشه دست در جيب هستيد و انعام دادن براي شما يعني گره از مشكلتان باز كردن. شما خوب ميدانيد كه گاهي چند اسكناس سبز و آبي در جيب بغل يك آبدارچي يا كارگر خدماتي در يك اداره يا موسسه پر رفت و آمد و شلوغ مهمتر از ساعتها انتظار براي ملاقات با مديركل است. اگر هم جزو دستهاي هستيد كه هميشه از غافلگيري افراد استفاده ميكنيد تا از انعام و شاگردونگي و پول شيريني و ... خلاص شويد، مطمئن باشيد چشمهايي منتظر شماست تا يك روز به ازاي اين بياعتنايي از ارائه خدماتي كه حق شماست، طفره برود، چرا؟ چون شما انعام ندادهايد.
انعام (Tip)
انعام پولي است كه در بخشهاي خدماتي به كاركنان پرداخت ميشود و مبلغ آن جداي از قبض يا صورتحساب كلي است. به عبارتي انعام، نوعي درآمد غيررسمي تلقي ميشود كه ميزان و نحوه پرداخت آن تابع قراردادهاي غيررسمي اجتماعي است. انعام يا تيپ)tip( تقريبا در تمام نقاط دنيا وجود دارد، ولي فرهنگ هر جامعه ميزان، شيوه، نوع و ... آن را تعيين ميكند. در مناسبات اقتصادي و در سطح خرد، جامعه ما شاهد بروز رفتارهاي جديد در حوزه انعام يا تيپ دادن است، اين روزها اگر شما به عنوان مشتري انعام ندهيد برخلاف بسياري از كشورها كه شايد مديريت مجموعه از شما بخواهد دست در جيب ببريد، انعام گيرنده به ازاي اين بياعتنايي، به طور خودآگاه از ارائه خدمات مطلوب و شايسته سرباز ميزند يا حتي در برابر انظار عمومي با غرولند و چشمغره، اعتراض خود را اعلام ميكند.
انعام اجباري
انعام دادن، رسمي قديمي است كه ميتوان آن را نوعي قدرداني ارادي دانست كه براي دريافت خدمات خاص و غيرقابل انتظار پرداخت ميشود؛ اما برخي گزارشها نشان ميدهد فرانسويها اولين افرادي بودند كه انعام را اجباري كردند. دادن انعام از كشوري به كشور ديگر فرق ميكند. به طور كلي در تمام كشورهاي غربي رسمي عادي و معمول است. در بعضي كشورهاي غربي حتي ميزان انعام براي برخي خدمات تعيين شده است. به عنوان نمونه در كشورهايي مانند انگلستان و ايالات متحده، كارگران هتل به ازاي حمل هر چمدان يك دلار انعام ميگيرند و كارگري كه 4 چمدان را حمل ميكند بايد 4 دلار انعام بگيرد يا در كشورهاي آسياي جنوب شرقي، رستورانها 10درصد از كل مبلغ صورتحساب را به عنوان انعام و حق سرويس دريافت ميكنند. در اين ميان شايد ژاپن تنها كشوري باشد كه در برابر انعام دادن يا گرفتن مقاومت كرده، فرهنگ ژاپني آن را گستاخانه تلقي ميكند. به هر حال آنچه باعث ايجاد خدشه در انعام دادن يا گرفتن ميشود نبود ضابطه در ميزان و شيوه پرداخت آن است كه در جامعه امروز ما بيشتر به اجبار نزديك است.
انعام در ايران
انعام در جامعه امروز ما در حكم درآمد غيررسمي براي كارگران ساده و نيمه ماهر خدماتي است. اين درآمد در بسياري از مكانها از درآمد رسمي و حقوق و دستمزدشان بيشتر است. بعضي از كارفرمايان هنگام تعيين حقوق و دستمزد اين كارگران، درآمد انعام را جزيي از مزاياي شغلي آنها قرار ميدهند و دست كارگران را براي گرفتن انعام باز ميگذارند تا به اين وسيله از فشار مالي به خود بكاهد.
در بعضي مكانها مانند هتلها، فرودگاهها و مراكز تفريحي و تاريخي، تيپ يا انعام به صورت ارزي از سوي گردشگران و مسافران خارجي پرداخت ميشود كه در اين صورت انعامگيرنده سود بالايي از اين درآمد غيررسمي خود كسب ميكند. ميزان اين انعامها قطعا از حقوق و دستمزد ماهانه افراد بالاتر است.
يكي از دانشجويان كارشناسي ارشد اقتصاد در پژوهشي درباره انعام در ايران به روانشناسي افراد از سوي كارگران انعامگيرنده اشاره ميكند كه مسائلي مثل در معذوريت قرار دادن افراد ازجمله نكات مورد توجه انعامگيرنده است، ضمن اين كه زنان بيش از مردان در دادن انعام دست و دلبازند. اين كارشناس اقتصادي در پژوهش خود آورده كه افزايش سطح عمومي قيمت كالا و خدمات و كاهش قدرت خريد مردم معمولا ميزان انعامها را كاهش ميدهد، بنابراين انعام (به لحاظ اقتصادي) ميتواند تابعي از رونق بازار و كسب و كار باشد.
در ايران و نيز ديگر كشورها پرداخت انعام يك معادله ميان فردي است و اين درآمد در هيچ موسسهاي ثبت و ضبط نميشود. از اين رو نميتوان تعيين كرد كه به طور سالانه در كشور چه ميزان انعام پرداخت و دريافت ميشود.
به هر حال انعام در هر كشوري علاوه بر وضعيت اقتصادي تابعي از مصاديق فرهنگي يك جامعه است و با توجه به اجباري شدن آن در جامعه امروز، بايد نسبت به سلامت اين درآمد غيررسمي ترديد داشت. امروز، افراد طوري غافلگير ميشوند كه در فشار انظار عمومي ناچارند چند اسكناس درشت را به عنوان انعام بدهند. يادتان باشد اگر چشمهايتان را ببنديد و از انعام دادن طفره برويد، ديگر پشت سرتان را نگاه نكنيد!
با توجه به اهميت نقش و جايگاه مديران در پيشبرد و تحقق اهداف ، برنامه ها و سياستهاي سازمان ، ضرورت دارد مديران به منظور روزآمدسازي دانش و اطلاعات خود با تکنيک هاي نوين مديريتي ، توجه ويژه اي به مطالعه مطالب منتشره در خصوص مقولات و کارکردهاي مختلف مديريتي و علي الخصوص جنبه هاي کاربردي اين علم داشته باشند.